آنان كه هزينه كنند خواسته هايشان به شب و روز - پنهان و آشكارا - ايشان را بود مزدشان بنزديك خدايشان ، و نه ترسى باشد برايشان و نه ايشان اندوهگن ( 1 ) شوند . قوله تعالى : * ( مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّه ) * الاية ، در آيت اضمارى و اختصارى هست و تقدير آن است كه ( 2 ) : مثل صدقات الَّذين ينفقون اموالهم ، براى آن كه آنچه ممثّل است به دانه اى كه بكارند تا از او هفت خوشه برويد ( 3 ) و [ در ] ( 4 ) هر خوشه اى صد دانه باشد ، صدقه است كه مرد بدهد نه دهنده صدقه است ، و يا اضمار اسمى اين جا تقدير بايد كردن : مثل الَّذين ينفقون اموالهم في سبيل اللَّه كمثل زارع حبّة ، براى آن كه دهنده صدقه با زارع دانه ماند ، و اين طريقتى است معروف عرب را في حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه ، كقوله : وَسْئَلِ الْقَرْيَةَ ( 5 ) . . . ، وَجاءَ رَبُّكَ ( 6 ) . . . و اين طريقت به استقصا گفته شد - و پيش از اين فرق از ميان تشبيه و تمثيل بگفتيم . و « حبّه » دانه باشد از هر جنس كه بود از گندم و جو و ارزن و كنجد [ و نخود و برنج ] ( 7 ) و جز آن . * ( أَنْبَتَتْ ) * ، اى اخرجت ، و اضافت انبات به حبّه كرد من حيث انّه يحصل عند بذر الحبّة في الأرض ، و بر حقيقت از ( 8 ) فعل خداى بود - جل جلاله . * ( سَبْعَ سَنابِلَ ) * ، ابو عمرو و حمزه و كسائى ادغام كردند « تا » را در « سين » ، انبت سبع ، و باقى قرّاء اظهار كردند . حجّت آنان كه ادغام كردند ، آن است كه گفتند كه : « تا » و « سين » هر دو مهموسند و متعاقب باشند ، چنان كه شاعر گفت ( 9 ) :

--> ( 1 ) . مج ، وز : اندوهگين . ( 2 ) . اساس كه نو نويس است ، تقديره كه ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 3 ) . اساس كه نو نويس است ، بر آيد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 5 ) . سوره يوسف ( 12 ) آيه 82 . ( 6 ) . سوره فجر ( 89 ) آيه 22 . ( 7 ) . اساس : عبارت مخدوش است ، تب : كنجد و نخود ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 8 ) . همه نسخه بدلها : آن . ( 9 ) . تب : قال الشّاعر - شعر .